[GeriDon]

[DersOgretimPlani]

[DersinKodu] [DersinAdi] [DersinTuru] [Yil] [YariYil] [Ects]
IKT24706 DÖNGÜSEL EKONOMİ Seçmeli Ders Grubu 4 7 6,00

[DersinSeviyesi]

[Lisans]

[DersDili]

[DersinAmaci]

Bu ders, doğrusal ekonomik modelin (al-üret-tüket-at) çevresel ve ekonomik sınırlarını kavramsal olarak ele alarak döngüsel ekonomi paradigmasının temel ilkelerini, uygulama alanlarını ve politika boyutlarını inceler. Döngüsel ekonomi; kaynakların döngüde tutulması, atığın tasarım yoluyla ortadan kaldırılması ve doğal sistemlerin yenilenmesi ilkelerine dayanan, sistemik bir ekonomik dönüşüm yaklaşımını ifade eder. Dersin genel amacı, öğrencilerin sürdürülebilir kalkınma, kaynak verimliliği ve yeşil ekonomi gibi güncel iktisadi kavramları döngüsellik perspektifinden analiz edebilecek bilişsel donanıma ve eleştirel düşünce becerisine kavuşmalarını sağlamaktır. Bunun yanı sıra ders; Türkiye ve küresel ölçekte döngüsel ekonomi politikaları, iş modelleri ve sektörel dönüşüm pratikleri üzerinden somut uygulamalara yer vererek teorik bilginin pratiğe aktarılmasına imkân tanır. İktisat bölümü lisans programının seçmeli dersi olarak tasarlanan bu ders; mikroekonomi, makroekonomi ve çevre ekonomisi gibi temel derslerle yatay eklem sağlayarak öğrencilerin disiplinlerarası ekonomik okuryazarlıklarını derinleştirir.

[DersiVerenGorevli]

[OgrenmeCiktilari]

1 ÖÇ-1: Döngüsel ekonominin tarihsel gelişimini, temel kavramlarını ve doğrusal ekonomiden farkını tanımlar ve ifade eder. *(Bloom: Hatırlama – Anlama)*
2 ÖÇ-2: Döngüsel ekonomiyi destekleyen başlıca teorik çerçeveleri (Endüstriyel Ekoloji, Beşikten Beşiğe, Performans Ekonomisi, Biyoekonomi) açıklar ve birbirleriyle karşılaştırır. *(Bloom: Anlama – Analiz Etme)*
3 ÖÇ-3: Döngüsel ekonomi ilkelerini belirli sektörlerdeki (imalat, tarım, inşaat, tekstil) somut uygulamalara taşır. *(Bloom: Uygulama)*
4 ÖÇ-4: Kaynak verimliliği, atık yönetimi ve ürün yaşam döngüsü gibi ekonomik göstergeleri kullanarak sektörel veri ve politikaları analiz eder. *(Bloom: Analiz Etme)*
5 ÖÇ-5: Avrupa Yeşil Mutabakatı, Türkiye Döngüsel Ekonomi Eylem Planı ve diğer ulusal/uluslararası politika çerçevelerini çeşitli kriterler açısından değerlendirir ve etkinliklerini karşılaştırmalı olarak tartışır. *(Bloom: Değerlendirme)*
6 ÖÇ-6: Döngüsel ekonomi perspektifinden yenilikçi bir iş modeli veya politika önerisi tasarlar ve gerekçeli biçimde sunar. *(Bloom: Yaratma)*

[OgrenimTuru]

Birinci Öğretim

[DersOnKosulu]

yok

[OnerilenDigerHususlar]

[Yok]

[DersinIcerigi]

[HaftalikDersIcerigi]

[Hafta] [Teorik] [Uygulama] [Laboratuvar]
1 Hafta 1 — Giriş: Neden Döngüsel Ekonomi? Alt Konular: Küresel kaynak tüketiminin eğilimleri; doğrusal ekonominin sınırları (gezegen sınırları); ders kapsamı ve öğrenme hedefleri hakkında genel tanıtım. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Açıklayıcı anlatım; soru-yanıt; "Dünya 2050'de nasıl görünecek?" temalı beyin fırtınası etkinliği; infografik incelemesi. İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-1
2 Hafta 2 — Döngüsel Ekonominin Tanımı, Tarihi ve Temel İlkeleri Alt Konular: Döngüsel ekonominin tarihsel arka planı; Ellen MacArthur Vakfı tanımı; üç temel ilke (atığı ve kirliliği tasarımla ortadan kaldır, ürünleri ve malzemeleri kullanımda tut, doğal sistemleri yenile); teknik ve biyolojik döngüler. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Anlatım; kavram haritası oluşturma; eşleştirme alıştırması (ilkeleri örneklerle eşleştirme); kısa okuma değerlendirmesi. İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-1
3 Hafta 3 — Teorik Çerçeveler I: Endüstriyel Ekoloji ve Beşikten Beşiğe Alt Konular: Endüstriyel ekolojinin kavramsal temelleri; endüstriyel simbiyoz; Beşikten Beşiğe (C2C) tasarım felsefesi; Kalundborg örneği (Danimarka endüstriyel simbiyoz parkı). Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Anlatım; örnek olay incelemesi (Kalundborg); küçük grup tartışması; karşılaştırmalı okuma. İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-2
4 Hafta 4 — Teorik Çerçeveler II: Performans Ekonomisi, Biyoekonomi ve Diğer Yaklaşımlar Alt Konular: Walter Stahel'in Performans Ekonomisi yaklaşımı; hizmet olarak ürün modeli; biyoekonomi ve biyobozunurluk ilkesi; Mavi Ekonomi; yaklaşımların karşılaştırmalı değerlendirmesi. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Anlatım; literatür tartışması; karşılaştırma tablosu hazırlama etkinliği; akran geri bildirimi. İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-2
5 Hafta 5 — Döngüsel Ekonomi ve Sürdürülebilir Kalkınma: Makroekonomik Bağlantılar Alt Konular: Sürdürülebilir kalkınma hedefleri (SKH) ile döngüsellik ilişkisi; gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) ölçüm sorunu ve alternatif refah göstergeleri; yeşil büyüme tartışmaları; dönüşümün makroekonomik etkileri. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Anlatım; güncel veri okuma (OECD, Dünya Bankası istatistikleri); grup tartışması; mini sunum. İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-1, ÖÇ-2
6 Hafta 6 — Döngüsel İş Modelleri ve Değer Zinciri Tasarımı Alt Konular: Döngüsel iş modeli türleri (yenileme, paylaşım platformları, ürün olarak hizmet, kaynak geri kazanımı); değer zinciri analizi; döngüsel iş modellerinin ekonomik fizibilite değerlendirmesi. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Anlatım; örnek olay incelemesi (Renault yenileme fabrikası, Philips'in ışık olarak hizmet modeli); iş modeli kanvas uygulaması (grup çalışması). İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-3, ÖÇ-6
7 Hafta 7 — Sektörel Uygulamalar I: İmalat, Tekstil ve Elektronik Alt Konular: Döngüsel tasarım ilkeleri; imalat sektöründe yeniden üretim (remanufacturing); tekstil döngüsü ve hızlı moda sorunu; e-atık ekonomisi ve kritik hammaddeler. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Vaka analizi; belgesel izleme ve tartışma; öğrenci odaklı araştırma sunumları. İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-3, ÖÇ-4
8 Hafta 8 — Sektörel Uygulamalar II: Tarım, Gıda Sistemleri ve İnşaat Alt Konular: Döngüsel tarım ve yeniden üretici tarım (regenerative agriculture); gıda israfının ekonomisi; inşaat sektöründe malzeme bankacılığı; şehir madenciliği kavramı. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Alan uzmanı konuk konuşması (çevrimiçi veya yüz yüze); örnek olay tartışması; grup analizi raporu. İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-3, ÖÇ-4
9 Hafta 9 — Ölçüm, İzleme ve Raporlama Araçları Alt Konular: Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (LCA); madde akış analizi; döngüsellik göstergeleri (Ellen MacArthur Vakfı, Eurostat); kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması ve GRI standartları. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Anlatım; yazılım/araç tanıtımı (SimaPro, OpenLCA); gerçek veri seti üzerinde grup çalışması; formatif değerlendirme (kısa sınav). İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-4
10 Hafta 10 — Avrupa'da Döngüsel Ekonomi Politikaları: AB Yeşil Mutabakatı ve Eylem Planı Alt Konular: AB Döngüsel Ekonomi Eylem Planları (2015 ve 2020); Avrupa Yeşil Mutabakatı; Sürdürülebilir Ürün Yönetmeliği; Sınırda Karbon Düzenlemesi (SKDM) ve döngüsellikle ilişkisi; üye ülkelerden başarı ve başarısızlık örnekleri. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Anlatım; politika belgesi analizi (orijinal AB metinleri); karşılaştırmalı vaka tartışması; ikili tartışma (debate). İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-5
11 Hafta 11 — Türkiye'de Döngüsel Ekonomi: Politikalar, Fırsatlar ve Engeller Alt Konular: Türkiye Döngüsel Ekonomi Eylem Planı (2024-2026); Türkiye'nin AB ile uyum süreci; kaynak verimliliği öncelikleri; SKDM'nin Türkiye ihracatına etkileri; Türkiye'de döngüsel ekonomi uygulamaları (sektörel örnekler). Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Anlatım; ulusal politika belgesi okuma ve analizi; grup tartışması; öğrenci sunumları (bölgesel vaka çalışmaları). İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-5, ÖÇ-4
12 Hafta 12 — Finansman, Yeşil Yatırım ve Döngüsel Ekonomi Girişimciliği Alt Konular: Yeşil tahviller ve sürdürülebilir finans araçları; AB Taksonomi Tüzüğü; döngüsel ekonomide girişimcilik ekosistemi; etki yatırımcılığı; ölçeklendirme güçlükleri ve politika teşvikleri. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Konuk konuşması (sektör temsilcisi/girişimci); örnek olay incelemesi; iş modeli sunumu ön değerlendirmesi (dönem ödevi taslak sunumu). İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-5, ÖÇ-6
13 Hafta 13 — Eleştirel Perspektifler: Döngüsel Ekonomi Yeterli Mi? Alt Konular: Ribaund etkisi ve mutlak ayrışma tartışması; döngüsel ekonomi ile degrowth (büyümesizlik) yaklaşımlarının karşılaştırması; sosyal adalet, eşitsizlik ve döngüsellik; döngüsel ekonominin sistemik sınırları. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Yapılandırılmış akademik tartışma; eleştirel okuma; öğrenci liderliğinde seminer; dönem ödevi son taslak akran değerlendirmesi. İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-5, ÖÇ-6
14 Hafta 14 — Dönem Sonu Sunumları ve Dersin Bütünleştirilmesi Alt Konular: Öğrenci dönem ödevi sunumları; döngüsel ekonomide gelecek yönelimler; dersin kavramsal haritasının yeniden çizilmesi; öğrenci öz değerlendirme. Öğretim Yöntemi ve Teknikleri: Öğrenci sunumları; akran geri bildirimi; dersi bütünleştirici tartışma; dönem sonu yansıtma (refleksiyon) etkinliği. İlişkili Öğrenme Çıktıları: ÖÇ-1, ÖÇ-2, ÖÇ-3, ÖÇ-4, ÖÇ-5, ÖÇ-6

[DersKitabi]

6.1 Temel Kaynaklar Ellen MacArthur Foundation (2013). *Towards the Circular Economy: Economic and Business Rationale for an Accelerated Transition*. Ellen MacArthur Foundation. Geissdoerfer, M., Savaget, P., Bocken, N. M. P. ve Hultink, E. J. (2017). The Circular Economy — a new sustainability paradigm? *Journal of Cleaner Production*, 143, 757-768. Kirchherr, J., Reike, D. ve Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. *Resources, Conservation and Recycling*, 127, 221-232. McDonough, W. ve Braungart, M. (2002). *Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things*. North Point Press. Stahel, W. R. (2016). The circular economy. *Nature*, 531, 435-438. Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (2024). *Türkiye Döngüsel Ekonomi Eylem Planı 2024-2026*. Ankara: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. 6.2 Yardımcı Kaynaklar Benyus, J. M. (1997). *Biomimicry: Innovation Inspired by Nature*. William Morrow. Bocken, N. M. P., de Pauw, I., Bakker, C. ve van der Grinten, B. (2016). Product design and business model strategies for a circular economy. *Journal of Industrial and Production Engineering*, 33(5), 308-320. European Commission (2020). *A New Circular Economy Action Plan: For a Cleaner and More Competitive Europe*. Publications Office of the European Union. Eurostat (2023). *Circular Economy Monitoring Framework — Key Indicators*. Luxembourg: Eurostat. Ghisellini, P., Cialani, C. ve Ulgiati, S. (2016). A review on circular economy: The expected transition to a balanced interplay of environmental and economic systems. *Journal of Cleaner Production*, 114, 11-32. Korhonen, J., Honkasalo, A. ve Seppälä, J. (2018). Circular economy: The concept and its limitations. *Ecological Economics*, 143, 37-46. Murray, A., Skene, K. ve Haynes, K. (2017). The circular economy: An interdisciplinary exploration of the concept and application in a global context. *Journal of Business Ethics*, 140(3), 369-380. OECD (2020). *The Circular Economy in Cities and Regions: Synthesis Report*. OECD Urban Policy Reviews. Paris: OECD Publishing. Pauli, G. A. (2010). *The Blue Economy: 10 Years, 100 Innovations, 100 Million Jobs*. Paradigm Publications. 6.3 Çevrimiçi Kaynaklar ve Kurumsal Veri Tabanları Ellen MacArthur Foundation Açık Veri Kaynakları: [www.ellenmacarthurfoundation.org](https://www.ellenmacarthurfoundation.org) Eurostat Döngüsel Ekonomi Göstergeleri: [ec.europa.eu/eurostat](https://ec.europa.eu/eurostat) OECD İstatistikleri ve Raporları: [www.oecd.org](https://www.oecd.org) TÜBİTAK Döngüsel Ekonomi Araştırma Programı Yayınları

[PlanlananYontemler]

[Degerlendirme]

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri [Adet] [Deger]
Ara Sınav 1 70
Derse Katılım 1 15
Ev Ödevi 1 15
[Toplam] 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri [Adet] [Deger]
Final Sınavı 1 70
Quiz 1 30
[Toplam] 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

[StajDurumu]

[IsYukuHesaplamasi]

[Etkinlikler] [Sayisi] [Suresi] [ToplamIsYuku]
Ara Sınav 1 60 60
Final Sınavı 1 60 60
Quiz 1 20 20
Derse Katılım 1 20 20
Ev Ödevi 1 20 20
[ToplamIsYuku] 180

[PCOCIliskisi]

[PC] 1 [PC] 2 [PC] 3 [PC] 4 [PC] 5 [PC] 6 [PC] 7 [PC] 8 [PC] 9 [PC] 10
[OC] 1 4 4 1 3 2 2 2 3 2 1
[OC] 2 2 2 2 5 2 2 1 2 3 2
[OC] 3 3 4 1 3 3 4 3 3 2 2
[OC] 4 4 3 3 4 3 3 3 4 2 2
[OC] 5 3 2 2 3 2 2 1 3 1 1
[OC] 6 3 1 2 2 2 2 2 1 1 3
[PCOCAciklama]