[GeriDon]
[DersOgretimPlani]
| [DersinKodu] | [DersinAdi] | [DersinTuru] | [Yil] | [YariYil] | [Ects] |
|---|---|---|---|---|---|
| TİB-23-108 | CAFERİLİK MEZHEBİ | Seçmeli Ders Grubu | 1 | 1 | 6,00 |
[DersinSeviyesi]
[YuksekLisans]
[DersDili]
Türkçe
[DersinAmaci]
Caferîlik dersinin amacı, İslâm düşüncesi ve mezhepler tarihi içerisinde önemli bir yere sahip olan Caferî mezhebinin tarihî, itikadî, fıkhî ve kültürel gelişimini sistematik biçimde incelemektir. Ders kapsamında Caferîliğin ortaya çıkış süreci, teşekkül ve gelişim dönemleri, imamet anlayışı, on iki imam inancı, temel itikadî esasları, fıkıh usûlü ve fürû-i fıkıh anlayışı, hadis ve rivayet kaynakları ile önemli âlimleri ele alınmaktadır. Ayrıca Caferîliğin Sünnî mezheplerle ilişkileri, farklılık ve ortaklık noktaları ile modern dönemdeki gelişimi ve güncel meseleleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir.
[DersiVerenGorevli]
Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Nuri AYYILDIZ / Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Emin NAS / Dr. Öğr. Üyesi Ümit KOCA
[OgrenmeCiktilari]
| 1 | Caferîliğin temel kavramlarını ve terminolojisini açıklar. |
| 2 | Caferîliğin ortaya çıkışını ve tarihî gelişim sürecini açıklar. |
| 3 | İmam Ca‘fer es-Sâdık’ın Caferî düşüncenin oluşumundaki yerini değerlendirir. |
| 4 | Caferîliğin Şiî gelenek içerisindeki yerini ve diğer Şiî gruplarla ilişkisini analiz eder. |
| 5 | Caferîliğin imamet anlayışını ve On İki İmam inancını açıklar. |
| 6 | Caferîliğin temel itikadî esaslarını sistematik biçimde değerlendirir. |
| 7 | Caferîliğin Kur’an, sünnet ve hadis anlayışını temel kaynakları çerçevesinde analiz eder. |
| 8 | Caferî fıkıh usûlünün temel özelliklerini ve delil anlayışını açıklar. |
| 9 | Caferî fıkhının ibadet, muamelât ve aile hukuku alanındaki temel görüşlerini değerlendirir. |
| 10 | Caferîlik ile Sünnî mezhepler arasındaki ortak ve farklı yönleri karşılaştırmalı olarak analiz eder. |
[OgrenimTuru]
Birinci Öğretim
[DersOnKosulu]
Ön Koşullu Değildir
[OnerilenDigerHususlar]
Dersin lisansüstü düzeyde yürütülmesi sebebiyle öğrencilerin Caferîliğe ilişkin klasik ve çağdaş kaynakları karşılaştırmalı olarak incelemeleri beklenmektedir. Özellikle Caferî mezhebinin kendi literatürünün yanı sıra Sünnî ve Şiî mezhepler tarihi kaynaklarından yararlanılması önerilmektedir. Öğrencilerin Caferîliğin itikadî ve fıkhî görüşlerini doğrudan birincil kaynaklardan incelemeleri, farklı mezheplerin konuya ilişkin yaklaşımlarını karşılaştırmaları ve akademik literatüre dayalı sunumlar hazırlamaları teşvik edilir.
[DersinIcerigi]
Caferîliğin tanımı, ortaya çıkışı ve tarihî gelişimi; Şiîliğin teşekkülü ve Caferîliğin Şiî gelenek içerisindeki yeri; İmam Ca‘fer es-Sâdık’ın ilmî ve fikrî kişiliği; imamet ve on iki imam inancı; Caferîliğin temel itikadî esasları; tevhid, adalet, nübüvvet, imamet ve meâd; Kur’an ve sünnet anlayışı; hadis ve rivayet literatürü; Caferî fıkıh usûlü; akıl, icmâ ve istishâb anlayışı; Caferî fıkhının temel özellikleri; ibadetler, muamelât ve aile hukuku alanındaki bazı temel görüşler. Caferî âlimler ve temel eserleri; Caferîlik ile Sünnî mezhepler arasındaki ortak ve farklı yönler; modern dönemde Caferîlik; Caferîliğin İran ve diğer coğrafyalardaki gelişimi; çağdaş Caferîlik araştırmaları ve güncel meseleler.
[HaftalikDersIcerigi]
| [Hafta] | [Teorik] | [Uygulama] | [Laboratuvar] |
|---|---|---|---|
| 1 | Caferîliğe Giriş: Kavram, isimlendirme, kapsam ve temel kaynaklar | ||
| 2 | Şiîliğin Ortaya Çıkışı ve Caferîliğin Teşekkülü | ||
| 3 | İmam Ca‘fer es-Sâdık: Hayatı, ilmî kişiliği ve düşünce tarihindeki yeri | ||
| 4 | Caferîlikte İmamet Anlayışı ve On İki İmam İnancı | ||
| 5 | Caferîliğin Temel İtikadî Esasları: Tevhid, adalet, nübüvvet, imamet ve meâd | ||
| 6 | Caferîlikte Kur’an, Sünnet ve Hadis Anlayışı | ||
| 7 | Caferî Hadis Literatürü: Kütüb-i Erbaa ve temel rivayet kaynakları | ||
| 8 | Ara sınav | ||
| 9 | Caferî Fıkıh Usûlü: Deliller, akıl, icmâ, istishâb ve diğer usûlî prensipler | ||
| 10 | Caferî Fıkhının Temel Özellikleri: İbadetler ve muamelât | ||
| 11 | Caferî Aile Hukuku: Nikâh, talâk, mut‘a ve ilgili hükümler | ||
| 12 | Caferî Âlimler ve Temel Eserleri: Şeyh Sadûk, Şeyh Müfîd, Şerîf Murtazâ, Şeyh Tûsî ve Allâme Hillî | ||
| 13 | Caferîlik ve Sünnî Mezhepler: Ortaklıklar, farklılıklar ve mezhepler arası ilişkiler | ||
| 14 | Modern Dönemde Caferîlik: İran, çağdaş Caferî düşünce ve güncel meseleler | ||
| 15 | Final Sınavı |
[DersKitabi]
Şeyh Sadûk, el-İ‘tikādât. Darul Kutubil İlmiye, 1999, Urmiye. Şeyh Sadûk, Men lâ yahduruhü’l-fakîh. Şeyh Müfîd, Evâilü’l-makālât. Şeyh Müfîd, el-Mesâilü’l-ʿaşere. Şerîf el-Murtazâ, ez-Zerîʿa ilâ usûli’ş-şerîʿa. Şeyh Tûsî, el-ʿUdde fî usûli’l-fıkh. Şeyh Tûsî, el-Mebsût fî fıkhi’l-İmâmiyye. Allâme Hillî, Mebâdiʾü’l-vusûl ilâ ʿilmi’l-usûl. Muhammed Bâkır el-Meclisî, Bihârü’l-envâr. Muhammed Bâkır es-Sadr, Dürûs fî ʿilmi’l-usûl.
[PlanlananYontemler]
Ders; anlatım, soru-cevap, kaynak ve metin inceleme, tartışma, seminer, öğrenci sunumları ve karşılaştırmalı değerlendirme yöntemleriyle yürütülecektir. Caferîliğin temel itikadî ve fıkhî görüşleri, mümkün olduğunca mezhebin birincil kaynaklarından hareketle incelenecektir. Öğrenciler belirlenen konularda klasik ve çağdaş literatür taraması yaparak akademik sunumlar hazırlayacaktır. Ayrıca Caferîliğin Sünnî mezheplerle ortak ve farklı yönleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir.
[Degerlendirme]
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | [Adet] | [Deger] |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| [Toplam] | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | [Adet] | [Deger] |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| [Toplam] | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 50 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 50 | |
[StajDurumu]
Staj Yok
[IsYukuHesaplamasi]
| [Etkinlikler] | [Sayisi] | [Suresi] | [ToplamIsYuku] |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 2 | 2 |
| Derse Katılım | 10 | 1 | 10 |
| Soru-Yanıt | 3 | 1 | 3 |
| Takım/Grup Çalışması | 10 | 3 | 30 |
| Beyin Fırtınası | 1 | 2 | 2 |
| Makale Kritik Etme | 8 | 2 | 16 |
| Bireysel Çalışma | 5 | 3 | 15 |
| Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma | 10 | 3 | 30 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 3 | 5 | 15 |
| Okuma | 14 | 3 | 42 |
| Ev Ödevi | 14 | 2 | 28 |
| [ToplamIsYuku] | 194 | ||
[PCOCIliskisi]
| [PC] 1 | [PC] 2 | [PC] 3 | [PC] 4 | [PC] 5 | [PC] 6 | [PC] 7 | [PC] 8 | [PC] 9 | [PC] 10 | |
| [OC] 1 | 4 | 5 | 4 | 3 | 3 | 4 | 2 | 3 | 2 | 1 |
| [OC] 2 | 5 | 4 | 2 | 3 | 2 | 4 | 2 | 3 | 5 | 4 |
| [OC] 3 | 3 | 4 | 3 | 3 | 3 | 4 | 3 | 3 | 5 | 2 |
| [OC] 4 | 2 | 5 | 3 | 4 | 4 | 2 | 4 | 4 | 3 | 4 |
| [OC] 5 | 4 | 2 | 2 | 2 | 5 | 3 | 1 | 5 | 4 | 3 |
| [OC] 6 | 5 | 3 | 5 | 4 | 3 | 4 | 5 | 4 | 2 | 4 |
| [OC] 7 | 2 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| [OC] 8 | 2 | 5 | 3 | 5 | 4 | 2 | 4 | 5 | 4 | 5 |
| [OC] 9 | 3 | 2 | 4 | 3 | 5 | 4 | 5 | 1 | 2 | 4 |
| [OC] 10 | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 3 | 5 | 3 |
[PCOCAciklama]